Startup Unicorn là gì? Ưu & Nhược điểm khi làm việc tại đây

Nếu việc chọn làm nghề gì lương cao là nỗi trăn trở của các bạn học sinh cuối cấp thì câu hỏi “Có nên làm việc tại công ty startup?” lại nhận được nhiều quan tâm từ những bạn sinh viên mới ra trường.

Nếu dành thời gian tìm hiểu về môi trường startup, chắc hẳn đôi lần, bạn sẽ nhìn thấy cụm từ “startup unicorn”. Vậy startup unicorn là gì và có gì khác biệt so với startup thông thường? Và làm việc tại unicorn startup có những điểm mạnh và hạn chế gì?

Hãy cùng Cake tìm hiểu kỹ qua bài viết này, từ đó, định hướng lộ trình nghề nghiệp phù hợp cho bản thân nhé!

Trước khi đi sâu vào thuật ngữ “startup unicorn”, chúng ta cần tìm hiểu “unicorn” là gì?

Nếu “unicorn” (kỳ lân) trong thần thoại châu Âu là chú ngựa trắng với một sừng trên trán, có thể có cánh và biết bay, thì trong kinh doanh, từ này dùng để chỉ những công ty startup có tốc độ tăng trưởng cực nhanh.

Theo thống kê của CBInsight, tính đến tháng 3/2024, có hơn 1200 công ty được xếp vào nhóm unicorn trên thế giới. Trong đó, có thể kể đến những cái tên nổi tiếng như SpaceX, Robinhood và Instacart.

Để trở thành startup kỳ lân là không hề dễ dàng. Dưới đây là những đặc điểm quan trọng mà một startup cần có để trở thành unicorn.

✨ Tiềm năng thị trường khổng lồ.

Các unicorn startup thường nhắm đến những thị trường tiềm năng trị giá hàng tỷ đô. Sản phẩm/dịch vụ của họ có khả năng tiếp cận lượng lớn người dùng hoặc mang đến giá trị đặc biệt cho từng khách hàng. 

✨ Trở thành người tiên phong.

Phần lớn startup unicorn là những người đi đầu trong lĩnh vực của họ. Họ hiểu sâu sắc những khó khăn khách hàng đang gặp phải để từ đó tạo ra các giải pháp mà chưa có doanh nghiệp nào khai thác hoặc tạo ra hiệu quả thực sự.

Sản phẩm/dịch vụ của các công ty kỳ lân giúp đơn giản hóa những vấn đề kinh doanh phức tạp hoặc thỏa mãn những nhu cầu chưa được đáp ứng của khách hàng.

✨ Ít chịu tác động bởi các yếu tố bên ngoài.

Hầu hết các startup kỳ lân đều có điểm chung là ít chịu tác động từ các yếu tố bên ngoài đến mô hình kinh doanh.

Họ thường tránh những thị trường có sức mạnh của người mua quá lớn (có thể bị ép giá) hoặc quyền lực của nhà cung cấp quá nhiều (có thể đẩy giá lên).

✨ Tận dụng công nghệ hiện đại.

Các startup kỳ lân tận dụng lợi thế công nghệ và phần mềm sẵn có để vận hành hiệu quả hơn với nguồn lực ít hơn. Nhiều công ty đang ứng dụng AI (trí tuệ nhân tạo) để tự động hóa quy trình, cải thiện dịch vụ khách hàng,... 

Theo dữ liệu của trang Tech in Asia, có khoảng 38 startup unicorn ở khu vực Đông Nam Á. Trong đó, Việt Nam có 4 cái tên góp mặt là MoMo, Sky Mavis, VNG và VNLIFE.

1. MoMo

MoMo là nền tảng ví điện tử do M_Service (công ty cổ phần dịch vụ di động trực tuyến) phát triển cho phép người dùng thực hiện các thanh toán, giao dịch trên các thiết bị di động.

MoMo đã vươn lên vị trí thứ tư trong danh sách các kỳ lân công nghệ Việt Nam với trị giá trên 2 tỷ USD nhờ khoản đầu tư chiến lược 200 triệu USD từ Mizuho Bank. Đây là một công ty tài chính toàn cầu có trụ sở tại Nhật.

Tính đến năm 2022, MoMo đã hợp tác với hơn 90% ngân hàng ở Việt Nam và khoảng 10.000 nhà cung cấp trong nước. Chiến lược này giúp MoMo chiếm hơn 80% thị phần thanh toán điện tử và phục vụ hơn 31 triệu người dùng.

2. Sky Mavis

Được thành lập bởi Nguyễn Thành Trung vào đầu năm 2018, Sky Mavis nhanh chóng trở thành startup kỳ lân của Việt Nam, tập trung vào các trò chơi trực tuyến dựa trên công nghệ blockchain. 

Axie Infinity - một trò chơi trực tuyến dựa trên NFT của Sky Mavis, đã vươn lên mạnh mẽ với mức định giá 2,4 tỷ USD và 2,6 triệu người chơi vào đầu năm 2021.

3. VNG

VNG là một trong những “ông lớn” về game và công ty công nghệ lớn nhất Việt Nam. Công ty đã xây dựng và phát hành nhiều trò chơi trực tuyến ăn khách.

Trong đó, có thể kể đến dấu mốc quan trọng đầu tiên của VNG vào năm 2005 là Võ Lâm Truyền Kỳ. Trò chơi này đã thu hút 20 triệu người chơi trong suốt một thập kỷ. 

VNG không chỉ dừng lại ở mảng game mà còn mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác nhau, đáng chú ý là ứng dụng nhắn tin Zalo, ra mắt vào năm 2012. Công ty này được công nhận là kỳ lân công nghệ đầu tiên của Việt Nam vào 2014. Giá trị của công ty đã tăng vọt lên 1,5-1,7 tỷ USD vào năm 2020.

4. VNLife/VNPay

VNLife, công ty mẹ của VNPay, ứng dụng thanh toán không dùng tiền mặt hàng đầu Việt Nam, đã được các nhà đầu tư Mỹ mua lại với giá 250 triệu USD.

Trước đó, VNPay đã huy động được 300 triệu USD từ một nhà đầu tư Anh Quốc và GIC của Singapore vào năm 2019, nâng mức định giá lên 1 tỷ USD.

Sau khi nhận vốn từ Softbank Vision Fund và GIC, VNLife trở thành công ty công nghệ thứ hai của Việt Nam đạt mức định giá 1 tỷ USD, sau VNG. 

Với tiềm năng to lớn của thị trường thanh toán di động Việt Nam (dự kiến đạt 2.7 nghìn tỷ USD vào năm 2027), VNPay được kỳ vọng sẽ gặt hái nhiều thành công hơn trong tương lai.

Dù bạn làm việc tại tập đoàn lớn, SMEs hay startup thì đều có những thuận lợi và khó khăn nhất định. Vậy đâu là ưu và nhược điểm khi làm việc tại các startup kỳ lân?

• Môi trường năng động, sáng tạo: Hai từ khóa “năng động”, “sáng tạo” luôn gắn liền với các startup unicorn. Bạn phải “think out of the box” để tìm ra cách giải quyết mới và hiệu quả cho các vấn đề công ty đang gặp phải. Qua đó, bạn cũng rèn luyện được tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề và khả năng phản biện.

• Mức lương và phúc lợi hấp dẫn: Startup unicorn thường có khả năng tài chính mạnh. Họ sẵn sàng trả lương cao cùng chế độ phúc lợi hấp dẫn từ chăm sóc sức khỏe tinh thần, phòng tập gym cho đến xe đưa đón,... để thu hút nhân tài.
• Cơ hội học hỏi và phát triển bản thân: Làm việc ở môi trường startup, bạn sẽ được tiếp cận những công nghệ mới nhất cùng nhiều dự án mới mẻ. Từ đó, bạn có thể học hỏi và phát triển nhanh chóng.
• Cơ hội sở hữu cổ phiếu: Một trong những ưu điểm hấp dẫn khi làm việc tại các startup unicorn là cơ hội sở hữu cổ phiếu (ESOP) của công ty với giá ưu đãi. Khi giá cổ phiếu tăng, giá trị tài sản ròng của bạn cũng tăng theo.

• Dễ bị burnout: Do tốc độ phát triển nhanh nên khi làm việc tại các startup kỳ lân sẽ khó tránh khỏi việc thường xuyên làm thêm giờ và chịu áp lực công việc cao. Nếu tình trạng này kéo dài thường xuyên, bạn có thể sẽ bị quá tải và kiệt sức.
• Thiếu tính ổn định: Sự biến động là thử thách lớn nhất trong môi trường startup. Các dự án thường thay đổi nhanh chóng, đòi hỏi bạn phải linh hoạt thích nghi và sẵn sàng đảm nhiệm nhiều vai trò khác nhau. Do đó, nếu bạn là người thích sự ổn định thì startup unicorn có lẽ không phải là lựa chọn phù hợp cho bạn.
• Thiếu ổn định tài chính: Startup kỳ lân có tốc độ phát triển nhanh nhưng cũng đi kèm những rủi ro tài chính cao. Doanh thu và lợi nhuận của startup có thể không ổn định, dẫn đến việc cắt giảm nhân sự, thậm chí là giải thể công ty.
• Nhiều công việc “không tên”: Làm việc tại unicorn startup, bạn phải sẵn sàng thực hiện những công việc ngoài mô tả công việc của mình. Thậm chí là những công việc chưa được đào tạo.  

Kết luận

Chắn hẳn, khi đọc đến đây, bạn đã hiểu rõ “Startup unicorn là gì?”. Dù có nhiều rủi ro nhưng rất nhiều bạn trẻ vẫn sẵn sàng chọn cống hiến tại các startup kỳ lân với mong muốn làm việc trong môi trường năng động, sáng tạo. 

Vậy nên, muốn “săn job” thành công tại các công ty này, bạn cần trang bị cho mình những kỹ năng tìm việc để nổi bật hơn những ứng viên khác và nhận được sự chú ý từ nhà tuyển dụng. Cake chúc bạn thành công!

--- Tác giả: Liesel Phan ---